Akcja Katolicka

Akcja Katolicka

O Akcji Katolickiej – ogólnie

Akcja Katolicka to organizacja wiernych świeckich, w pełni oddanych Panu Bogu i odpowiedzialnych za Kościół, za rozwiązywanie ludzkich spraw w duchu Ewangelii.

Celem Akcji Katolickiej jest pogłębianie chrześcijańskiej formacji jej członków, współpraca świeckich z biskupami i kapłanami oraz zaangażowanie w działanie apostolskie Kościoła.

Akcja Katolicka prowadzi różnorodną działalność – dostosowaną do warunków i specyfiki danego środowiska. Przede wszystkim są to działania formacyjne i religijne: udział w sakramentach świętych, częsta spowiedź i szczególny kult Eucharystii przejawiający się w adoracjach, procesjach i przede wszystkim uczestnictwem we Mszy św. i przyjmowaniem Komunii świętej; udział w rekolekcjach, dniach skupienia, spotkaniach formacyjnych. Ważną rolę odgrywa aktywność charytatywna, ponadto organizacja festynów, konkursów szkolnych, turniejów sportowych, pielgrzymek, prowadzenie świetlic i bibliotek.

Patronem Akcji Katolickiej jest św. Wojciech, a hymnem – pieśń „My chcemy Boga”. W Uroczystość Chrystusa Króla Wszechświata, przypadającą w ostatnią niedzielę roku kościelnego, Akcja Katolicka obchodzi swoje święto patronalne.

Sformułowaniem „akcja katolicka” po raz pierwszy posłużył się papież Pius X. Nie traktował go jako nazwę własną. W ten sposób określił wszelką aktywność apostolską świeckich.

Początki Akcji Katolickiej

a) na świecie

Korzeni Akcji Katolickiej należy szukać w nauczaniu papieża Leona XIII (lata pontyfikatu 1878-1903). Jego społeczne encykliki budziły wśród katolików świeckich świadomość, że oni także są odpowiedzialni za losy Kościoła. W konsekwencji powstawały pierwsze stowarzyszenia chrześcijańskie: robotnicze i młodzieżowe.

Prekursorem Akcji Katolickiej był papież Pius X (pont. 1903-1914). W motu proprio z 1903 r. przedstawił on ideę akcji katolickiej, a w roku 1905, w encyklikce Il fermo proposito próbował nadać temu ruchowi, nazwanemu już Akcją Katolicką, ramy organizacyjne. Wyłożył w niej również podstawy teologiczne tego stowarzyszenia, w myśl sformułowanego przez siebie hasła: Instaurare omnia in Christo, czyli: Odnowić wszystko w Chrystusie. Pisał, że Akcja to prawdziwe apostolstwo na cześć i chwałę Chrystusa. Zachęcał świeckich do czynnego uczestnictwa we wszelkich działaniach służących dobru Kościoła, społeczeństwa i jednostki.

Kontynuatorem jego dzieła był papież Pius XI (1922-1939). Wydał on dwa dokumenty: encyklikę Ubi arcano (1922) oraz list Quae nobis (1928), w których uściślił ramy organizacyjne Akcji Katolickiej. Ostatecznie określił też zadania i cele Akcji. Według niego jej głównym celem było odnowienie życia katolickiego w rodzinie i społeczeństwie poprzez nasycenie duchem ewangelicznym wszystkich dziedzin życia. Podmiotem działania Akcji Katolickiej miały być organizacje, przedmiotem zaś – kształtowanie życia ludzkiego według zasad wiary, najpierw u chrześcijan, a za ich pośrednictwem także u niewierzących. Metoda była prosta. Tworzyć organizacje i skupić w nich ludzi, którzy będą pogłębiać wiarę i za ich pośrednictwem, oddziaływać na innych. Wszystko to miało się odbywać w jedności z kościelną hierarchią. Na polecenie Piusa XI zaczęto tworzyć Akcję Katolicką na całym świecie. Początki Akcji Katolickiej w Kościele to pierwsze lata XX wieku.

b) w Polsce międzywojennej

W Polsce na początku XX wieku istniały różne organizacje kościelne, np. Związek Katolicki, Liga Katolicka, sodalicje mariańskie. Zainteresowanie Akcją Katolicką nastąpiło po ogłoszeniu encykliki Piusa XI Ubi arcano.

Początki działalności Akcji Katolickiej na terenach polskich łączą się z odzyskaniem niepodległości przez naszą Ojczyznę. Stowarzyszenie zawiązało się na Konferencji Episkopatu Polski w Poznaniu, odbytej wiosną 1930 r. Do Akcji włączono wcześniej istniejące organizacje katolickie: Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, Zjednoczenie Kobiet, a w 1934 r. Związek Katolicki oraz Ligę Katolicką. Dnia 27.12.1930 r. papież Pius XI zatwierdził Statut Akcji Katolickiej obowiązujący w całej Polsce. Był to jedyny, poza Włochami, statut krajowy usankcjonowany powagą papieża. Dwa dni później tj. 29.12.1930 r. kardynał August Hlond erygował Naczelny Instytut Akcji Katolickiej. W 1934 r. utworzono w Akcji Katolickiej cztery organizacje zwane kolumnami: Katolicki Związek Mężów (KZM) z siedzibą w Warszawie, Katolicki Związek Kobiet (KZK) z siedzibą w Krakowie (tymczasowo w Poznaniu), Katolicki Związek Młodzieży Męskiej (KZMM) i Katolicki Związek Młodzieży Żeńskiej (KZMŻ), oba z siedzibą w Poznaniu. W skład związków ogólnopolskich wchodziły odpowiadające im stowarzyszenia diecezjalne: Katolickie Stowarzyszenie Mężów (KSM), Katolickie Stowarzyszenie Kobiet (KSK), Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej (KSMM) i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej (KSMŻ).

Przed wojną w Polsce Akcja Katolicka była organizacją bardzo prężną. W ciągu niespełna 10 lat swej działalności stała się silnym ruchem skupiającym zarówno elity inteligencji katolickiej, jak i licznych przedstawicieli środowisk rzemieślniczych i chłopskich. Miała wiele osiągnięć na polu religijnym, społecznym i narodowym. Tuż przed wybuchem II wojny światowej liczyła około 750 tys. członków. Wybuch wojny przerwał działalność Akcji Katolickiej w Polsce, ale jej członkowie wychowani w duchu miłości Boga i Ojczyzny nie wahali się w wielu wypadkach oddać własnego życia w jej obronie, wielu jej wybitnych działaczy zginęło w obozach.

c) naszej diecezji

W Tarnowie biskup Franciszek Lisowski w 1933 r. erygował Diecezjalny Instytut Akcji Katolickiej. W tym samym roku zaczęło wychodzić czasopismo Posłaniec Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej, spełniające ważną rolę w formacji członków. Dostarczało ono wiedzy potrzebnej do pracy w tym stowarzyszeniu, instruowało o sposobach prowadzenia spotkań z poszczególnymi stanami, podawało wiadomości o osiągnięciach Akcji Katolickiej oraz podejmowało aktualną tematykę wydarzeń politycznych.

d) w szczawnickiej parafii

U nastakże istniał przed wojną oddział Akcji Katolickiej. Jego założycielem i opiekunem był ks. Jan Kozioł (1894-1942). Najpierw było to Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, wkrótce potem dołączyło do niego Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej, a następnie powstało Stowarzyszenie Kobiet i Stowarzyszenie Mężczyzn. Wszystkie Stowarzyszenia, wchodzące w skład Akcji Katolickiej, gromadziły dużą liczbę szczawniczan; w 1934 roku zrzeszonych w parafialnym oddziale AK było ponad 200 osób. Powstał wtedy problem, gdzie mają się zbierać członkowie Stowarzyszeń, by móc prowadzić swoją działalność organizacyjną, kulturalną i artystyczną. Ówczesny ks. proboszcz Michał Matras podjął starania o wybudowanie w Szczawnicy domu katolickiego. Można przypuszczać, że w tym działaniu sekundował mu opiekun Akcji Katolickiej, ks. Kozioł. Dzięki ich współpracy oraz wielkiemu zaangażowaniu parafian, wbrew licznym i doprawdy poważnym przeszkodom (np. słynna powódź 1934 r., brak pieniędzy w ubogiej parafii) dom katolicki (później nazywany parafialnym) został zbudowany. Budynek ten stoi do dziś i jest wykorzystywany do różnych parafialnych celów.

Akcja Katolicka po II wojnie światowej

a) w Polsce

Po wojnie Akcja Katolicka w Polsce nie mogła wznowić działania, gdyż nie pozwalał na to system komunistyczny. Po przeszło półwiecznej przerwie ożyła, ado jej reaktywacji znacząco przyczynił się w 1993 roku Jan Paweł II. W przemówieniu do polskich biskupów powiedział m.in.: „Niezastąpionym środkiem formacji apostolskiej świeckich są organizacje, stowarzyszenia i ruchy katolickie. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje Akcja Katolicka, która kiedyś w Polsce żyła i przyniosła tyle wspaniałych owoców. Trzeba więc, aby na nowo odżyła. Bez niej bowiem infrastruktura zrzeszeń katolickich w Polsce byłaby niepełna”.

Już w trzy lata później zaczęły powstawać oddziały AK w różnych diecezjach.

b) w diecezji tarnowskiej

We wrześniu 1995 r. Ks. Biskup Ordynariusz, Józef Życiński, erygował Akcję Katolicką Diecezji Tarnowskiej. Obecnie (2012 r.) skupia ona blisko 4 tys. członków w 183 oddziałach parafialnych. Jej asystentem diecezjalnym jest Ksiądz mgr lic. Jan Bartoszek, a prezesem Pan Wacław Prażuch. Stowarzyszenie działa na rzecz lokalnych środowisk, zajmuje się szeroko rozumianą pracą wychowawczą, kulturalną i edukacyjną.

c) w szczawnickiej parafii

W Środę Popielcową 9 marca 2011 r. Ksiądz Kanonik Franciszek Bondek skierował do parafian apel o utworzenie w Szczawnicy Parafialnego Oddziału Akcji Katolickiej. Wyraził pragnienie, aby był to dar wdzięczności za mającą niebawem nastąpić beatyfikację Ojca świętego Jana Pawła II. W dniu 1 maja 2011 Ksiądz Proboszcz mógł na placu beatyfikacyjnym w Watykanie cieszyć się nie tylko wyniesieniem Jana Pawła II na ołtarze, ale też przeżywać radość, że po wielu latach nieobecności Akcji Katolickiej w szczawnickiej parafii działalność tej organizacji niebawem będzie wskrzeszona.

Za oficjalną datę jej reaktywacji uznano dzień 6 maja 2011. Pod taką datą odnotowano powstanie Parafialnego Oddziału Akcji Katolickiej w Szczawnicy w dokumentacji Diecezjalnego Instytutu AK, taką też datą opatrzono legitymacje ponad dwudziestu członków, którzy do POAK wówczas przystąpili.

Tak się (chyba opatrznościowo) złożyło, że 6 maja to również dzień urodzin ks. Jana Kozioła, przedwojennego założyciela Akcji Katolickiej w Szczawnicy. Obecni członkowie POAK darzą tego zacnego i świątobliwego kapłana wielką estymą i traktują go jako swojego duchowego opiekuna.

Asystentem kościelnym POAK w Szczawnicy jest ks. Franciszek Bondek. Funkcję prezesa pełni Pan Aleksander Majerczak. Szczawnicki Oddział ma 21 członków.

4. Aktualne dane ogólne o AK

Obecnie Akcja Katolicka to najliczniejsza organizacja katolików świeckich w Polsce. Liczy ponad 25 tys. członków. Jest obecna we wszystkich diecezjach, także w Ordynariacie Polowym WP. Do jej najważniejszych zadań należy m.in. pogłębianie formacji chrześcijańskiej, działalność charytatywna, prowadzenie poradnictwa rodzinnego, organizacja pielgrzymek, prowadzenie świetlic i bibliotek oraz sklepików parafialnych. AK wspiera misje w krajach Trzeciego Świata oraz katolickie środowiska polonijne w krajach Europy Wschodniej. Stowarzyszenie współpracuje z innymi ruchami katolickimi w kraju oraz z władzami samorządowymi. Wśród członków Akcji Katolickiej jest 14 parlamentarzystów, w tym jeden senator. Prezesem Zarządu Krajowego AK jest Halina Szydełko. Reprezentuje ona Akcję Katolicką w Polsce w Międzynarodowym Forum Akcji Katolickiej.

 

Halina Mastalska

Designed byNet48.pl